دیدارسەرەکی

عه‌لی سه‌دیق بێتكاری

عه‌لی سه‌دیق بێتكاری، پێشمه‌رگه‌ زینـــدانــیــێ ســـیاســی و ســه‌رهاتیێن خـــه‌بات و قـــوربـــانــــیدانێ

 

سەنتەرێ کۆماتە یێ دەکۆمێنتکرنا دیرووکا شۆڕشێ د بەردەوامیا بزاڤ و چالاکیێن خوە دا ل رێکەفتی25/4/2023 هەڤدیتنەك لگەل پێشمەرگێ دێرین عه‌لی سه‌دیق حسێن بێتكاری ئەنجام دا و دیرووکا خەباتا وی مینا بەلگەنامەیەکا گرنگ تۆماردکەت و ژ ناڤچوونێ دپارێزیت.

 

عه‌لی سه‌دیق حسێن بێتكاری، ل ساڵا 1965‌ ل گوندێ‌ بێتكارێ یێ ده‌ڤه‌را به‌رواری باڵا هاتیه‌ سه‌ر دونیایێ‌. ژ به‌ر کو وی ده‌می خواندنگه‌هـ ل گوندێ وان نه‌بوویه‌، لۆما ئه‌و نه‌چوویه‌ خواندنگه‌هێ.
عه‌لی به‌رده‌وام دکه‌ت و دبێژیت: ل ده‌مێ سنێله‌یی و گه‌نجاتیا خوه‌ ئه‌م مژیلی کارێن گوندی بووین. وه‌کی چاندنێ و خودانکرنا که‌والی. ل ساڵا 1976 حکومه‌تا ئیراقێ ڕێزه‌ گوندێن سه‌ر سنوورێ باشوور و باکوورێ کوردستانێ وێرانکرن و خه‌لکێ وان ژی ده‌ربه‌ده‌رکر.‌ گوندێ‌ بێتكارێ‌ ژی ئێک بوو ژ وان گوندان. پشتی وێرانکرنا گوندێ مه‌، خه‌لکێ گوندی ل وان گوندێن ده‌ڤه‌رێ به‌ڵاڤ بوو و ئه‌م ژی چووینه‌ گوندێ‌ مه‌له‌خته‌ و ل وێرێ ئاکنجی بووین. لێ ل ساڵا 1978 حکومه‌تا ئیراقێ هه‌ژماره‌کا دیا مه‌زنا گوندێن کوردستانێ وێرانکرن، کو گوندێ مه‌لخته‌ ژی ئێک ژ وان گوندان بوو. بۆ جارا دووێ ئه‌م دیسان ده‌ربه‌ده‌ر بووین و ڤێ جارێ حکومه‌تا ئیراقێ ئه‌م ل كۆمه‌ڵگه‌ها بێگوڤا ئاکنجی کرین. پشتی ئه‌م برینه‌ بێگۆڤا، خواندگه‌هێن نه‌هێلانا نه‌خوینده‌واریێ‌ هاتنه‌ ڤه‌كرن. من ژی ل وێ خواندگه‌هێ ده‌ست بخواندن و فێربوونێ کر، لێ دیسان ئه‌ز نه‌شیام ب شێوه‌یه‌كێ‌ باش فێری خواندن و‌ نڤێسینێ‌ ببم.

د ژیێ‌ 15 ساڵیێ‌ دا دبیته‌ پێشمه‌رگه‌

ل ساڵا 1979‌ و دژیه‌کی بچووک دا عه‌لی بڕیارێ دده‌ت کو بچیته‌ چیا و ببیته‌ پێشمه‌رگه‌. ئه‌و دچیته‌ به‌ر نزارێ چیایێ مه‌تینا ل ده‌ڤه‌را به‌رواری باڵا و خوه‌ دگه‌هینیته‌ گوندێ شێلازا. لێ ئه‌و ل وێرێ دزانیت کو پێشمه‌رگه‌ پڕانی یێن چووینه‌ ڕۆژهه‌لاتێ کوردستانێ ژ‌ بۆ گرێدانا كۆنگرا‌ نه‌هێ‌ یا‌ پارتی دیمۆکراتی کوردستان. دیسان ژ به‌ر کو ژیێ وی گه‌له‌کێ بچووکه‌، ئه‌و ناهێته‌ وه‌رگرتن و دیسان تێته‌ ڤه‌گه‌ڕاندن. ئه‌و ژی دزڤڕیت و تێته‌ڤه‌ مال ل بێگۆڤا. پاشی د هه‌مان ساڵ دا، هه‌ر دوو هه‌ڤالێن وی شه‌هید محه‌مه‌د نه‌زیف پیرۆ و حه‌ربی سعدالله‌ ژئالیێ‌ حكومه‌تا ئیراقێ‌ ڤه‌ تێنه‌ گرتن و‌ ئێشاندن. پاشی تێنه‌ به‌ردان. ئێدی ڤێ جارێ ئه‌و هه‌رسێ پێکڤه‌ بڕیارێ دده‌ن کو بچن و ببنه‌ پێشمه‌رگه‌. جاره‌کا دی ئه‌و خوه‌ دگه‌هیننه‌ ڤه‌ گوندێ شێلازا و په‌یوه‌ندیێ ب ستار مه‌لا زه‌کی شێلازی دکه‌ن، کو به‌رپرسێ ڕێکخراوه‌کا نهێنی یا پارتی بوو. پاشی دوو كه‌سێن دی ژی دگه‌هنه‌ وان و چه‌ند ڕۆژه‌کا دمیننه‌ ل گوندێن‌ ئێكمالێ‌ و هێسێ‌. پاشی ستار مه‌لا زه‌کی وان لگه‌ل مه‌فره‌زه‌یه‌کا پێشمه‌رگه‌ی‌ دهنێریته‌ باره‌گایێ لقا ئێک ل كۆماته‌ی.
‌ پشتی کو ئه‌و دگه‌هنه‌ باره‌گایێ لقێ، ئه‌و ل وێرێ دبنه‌ 18 پێشمه‌رگێن نووهاتی. لق بڕیارێ دده‌ت کو وان بهنێریته‌ سه‌رکردایه‌تیێ ل ڕۆژهه‌لاتێ کوردستانێ. دیسان لق میرخان غلبیشی وه‌ک رێبه‌ر دده‌ته‌ لگه‌ل‌ وان  و ئێدی ئه‌و دده‌نه‌ ڕێ، دناڤ ئاخا باکوورێ کوردستانێ ڕا و بقه‌چاغی، تا کو دگه‌هنه‌ ڕۆژهه‌لاتێ کوردستانێ. ل وێرێ سه‌رکردایه‌تیێ ئه‌و پێشمه‌رگێن خوانده‌ڤان ڤڕێکرنه‌ خوله‌کا کادریێ و عه‌لی و شه‌هید محه‌مه‌د نه‌زیف ژی هاتنه‌ ڤه‌گوهاستن بۆ باره‌گایه‌کی پارتی ب سه‌رپه‌رشتیا ئازاد به‌رواری ل نێزیک قه‌سر شرین. ئه‌و ل وێرێ بوونه‌ خودان چه‌ک ژی، لێ پشتی شه‌ڕێ‌ ئیراق و ئیرانێ‌ ده‌ستپێكری، ئه‌و ده‌ر بوو مه‌یدانا شه‌ڕێ هه‌ردوو ده‌وله‌تان، لۆما ئه‌و نه‌چار بوون وێرێ بهێلن و دیسان بێنه‌ڤه‌ ئۆردیگایێ‌ زێوه‌ ل ده‌ڤه‌را مه‌رگه‌ڤه‌ڕا ئورمیێ. پاشی ژ وێرێ‌ هاتنه‌ڤه‌ ڤه‌گوهاستن بۆ لقا‌ ئێك و ئه‌و زڤڕین هاتنه‌ڤه‌ كۆماته‌ی. ل وێرێ ژی هاتنه‌ ڤه‌گوهاستن بۆ ڕێکخراوا له‌شکه‌ری یا شه‌هید عبدالرحمن حمدی ل سنوورێ لژنا ناڤچا ئامێدیێ.

 

لگه‌ل ڕێکخراوا شه‌هید عبدالرحمن حمدی

عه‌لی سه‌دیق حسێن بێتكاری دبێژیت: ڕێکخراوا ناڤبری پێکدهات ژ نێزیکی 300 پێشمه‌رگا و سه‌ید بورهان به‌رپرسێ وێ بوو. به‌لێ سه‌ید بورهان نه‌دهاته‌ ئه‌رکێ پێشمه‌رگاتیێ، ماڵا وی هینگێ ل باژێڕکێ چه‌لێ یێ باکوورێ کوردستانێ بوو. ئه‌و پتر ل مال بوو. وی ده‌می مه‌ باره‌گایێ ڕێکخراوێ دانا گوندێ کاره‌ یێ کاڤلکری، ل ڕۆژهه‌لاتێ ڕووبارێ زێی. ئێكه‌مین چالاکیا من پشکداری تێدا کری؛ ئه‌م پێشمه‌رگێن ڕێکخراوا مه‌ چووین مه‌ هێرشی سه‌ر بنگه‌هێ دوژمنی یێ كه‌لها كوانێ کر‌، ل ڕۆژهه‌لاتێ باژێڕێ ئامێدیێ. چالاکی ژی ب سه‌رپه‌رشتیا شوکری سلێمان بێتکاری بوو. پشتی هینگی ب ده‌مه‌کی مه‌ هێرشی بنگه‌هێ دوژمنی یێ نێزیکی گوندێ بلاڤه‌ کر، ل ناڤبه‌را ئامێدیێ و دێره‌لوکێ و مه‌ ئه‌و بنگه‌هـ گرت و هنده‌ك چه‌ك ب ده‌ستخۆڤه‌ ئینا.
هۆسا پێشمه‌رگاتیا مه‌ یا به‌رده‌وام بوو لگه‌ل ڕێکخراوا مه‌ و مه‌ کۆمه‌کا دیا چالاکیان ئه‌نجامدان ب سه‌رپه‌رشتیا هه‌ردوو کادرێن له‌شکه‌ری شوکری سلێمان بێتکاری و حه‌جی پیرۆ بێتکاری.

چالاکیا شه‌رمنێ و شه‌هید بوونا ئلهویێ به‌هدینان

ل ئادارا ساڵا 1983‌ ئه‌م وه‌كو رێكخراوا شه‌هید عبدالرحمن حه‌مدی، ب سه‌رپه‌رشتیا حه‌جی پیرۆ بێتکاری ل ده‌ڤه‌را نهێلێ بووین. شه‌هید شه‌عبان غه‌فار کو هینگێ به‌رپرسێ ڕێکخراوا شه‌هید ئه‌نوه‌ر مایی بوو، ژ به‌رێ گاره‌ی په‌یامه‌ک بۆ مه‌ ڤڕێکر کو تێدا هاتبوو؛ مه‌ پێ خۆشه‌ هوون ژی بێن بگه‌هنه‌ مه‌، مه‌ ل به‌ره‌ چالاکیه‌کا تایبه‌ت ئه‌نجامبده‌ین. دێ باش بیت ئه‌گه‌ر ئه‌م ڤێ چالاکیێ ب هه‌ڤپشکی ئه‌نجامبده‌ین.
 ئه‌م ژی که‌فتینه‌ ڕێ و گه‌هه‌شتینه‌ ڕێکخراوا شه‌هید ئه‌نوه‌ر مایی و شه‌هید شه‌عبانی. ئه‌م چووینه‌ ده‌ڤه‌را لژنا ئاکرێ، ل گوندێ کافیا. وی ده‌می کاک هشیار زێباری، بابه‌کر زێباری، شه‌هید سلێمان هه‌رنی و شه‌هید عبدالله‌ قادۆ ژی ل وێرێ بوون. ل وێرێ پلان هاته‌دانان کو ئه‌م هێزێن لژنا ئامێدیێ و لگه‌ل هێزێن لژنا ئاکرێ، ب هه‌ڤپشکی هێرشی بنگه‌هێن دوژمنی یێن گوندێ شه‌رمنێ بکه‌ین، ل ڕۆژئاڤایێ ئاکرێ.
 ئێڤارا ڕۆژا 29/3/1983 هێرشا مه‌ ده‌ستپێکر و هنده‌ک بنگه‌هێن دوژمنی ل هنداڤی شه‌رمنێ مه‌ گرتن. شه‌هید شه‌عبانی لگه‌ل شه‌ش پێشمه‌رگا هێرش کره‌ سه‌ر قه‌سرا شه‌رمنێ کو جهـ و باره‌گایێ سه‌ره‌کی یێن جاشێن وێ ده‌ڤه‌رێ بوو. لێ مخابن شه‌عبان ل نێزیکی قه‌سرێ هاته‌ شه‌هیدکرن و دوو هه‌ڤالێن وی ژی بریندار بوون. ته‌رمێ شه‌هید شه‌عبانی ژی که‌فته‌ ده‌ستێ دوژمنی.

به‌ره‌ڤ قه‌ندیلی

کاک عه‌لی بێتكاری دیار كر كو: هه‌ر ل ساڵا 1983 و وه‌ک مه‌رجه‌ک بۆ دانوستاندنان لگه‌ل حکومه‌تا ئیراقێ، ئێکه‌تیا نێشتمانی کوردستان هێرشی هه‌موو هێزێن پێشمه‌رگه‌ی یێن به‌ره‌یێ (جود) کر، کو ژ پارتی دیمۆکراتی کوردستان، پارتیا کۆمۆنیستا ئیراقی، پارتیا سوسیالستا کوردستانێ و پارتیا سوسیالستا کورد (پاسوک) پێکدهات. ئێدی بڕیارهاته‌دان کو هێزه‌کا پێشمه‌رگه‌ی ژ لقا ئێک د هه‌وارا هێزێن به‌ره‌یێ (جود) بچیت. ئه‌ڤ هێزه‌ ژی پێکدهات ژ چه‌ند ڕێکخراوه‌کێن هه‌موو لژنێن سه‌ر ب لقا ئێک ڤه‌، کو ئێک ژ وان ژی ڕێکخراوا مه‌ بوو.
ڤێ جارێ ژی حه‌جی بێتكاری سه‌رپه‌رشتیا پێشمه‌رگێن ڕێکخراوا مه‌ دکر. ئه‌م چووین و گه‌هه‌شتینه‌ باره‌گایێ مه‌كته‌با سیاسیا پارتی ل لولان. وی ده‌می فازل میرانی ل وێرێ‌ بوو. ژ وێرێ‌ ئه‌م به‌ره‌ڤ ده‌ڤه‌را خانێ یا ڕۆژهه‌لاتێ کوردستانێ که‌فتینه‌ڕێ.‌ ئه‌م گه‌هه‌شتینه‌ وێ ده‌ڤه‌رێ، ئه‌و جهێن ل قه‌ندیلی بۆ مه‌ هاتینه‌ ده‌ستنیشانکرن، مه و هه‌ڤالێن ڕێکخراوا ‌شه‌هید محه‌مه‌د ساڵح، بسه‌رپه‌رشتیا محه‌مه‌د خالد بۆسه‌لی، مه‌ گرتن.
پشتی هینگێ هێرشا ئێكه‌تیێ‌ بۆ سه‌ر هه‌ڤالێن مه‌ ل قه‌ندیلی ده‌ستپێكر. ئه‌م ژی دهانا هه‌ڤالێن خوه‌ چووین. مخابن ل وی شه‌ڕی زیانه‌کا مه‌زن ب هه‌ڤالێن مه‌ که‌فت و گه‌له‌ک ژێ شه‌هیدبوون بده‌ستێ ئێکه‌تیێ، کو 9  ژ وان شه‌هیدان هه‌ڤالێن ڕێکخراوا شه‌هید محه‌مه‌د سالح بوون بسه‌رپه‌رشتیا محه‌مه‌د خالد بۆسه‌لی. مخابن ته‌رمێن شه‌هیدان ژی هه‌موو ل مه‌یدانا شه‌ڕی مابوون. ئه‌و بخوه‌ ڕێکخراوه‌ مه‌ بدروستی نه‌که‌فته‌ ناڤ شه‌ڕان.
   پشتی هینگی ئه‌م زڤڕین هاتینه‌ باره‌گایێ مه‌کته‌با سیاسی ل گوندێ ڕاژان ل ده‌ڤه‌را مه‌رگه‌ڤه‌ڕا ئورمیێ. کاک مه‌سعود بارزانی و کاک ئیدریس بارزانی هاتنه‌ دناڤ مه‌ دا و بۆ مه‌ ئاخفتن. بزاڤ هاتنه‌ کرن کو هێرشه‌کا دی بهێته‌کرن بۆ ئینانا ته‌رمێن شه‌هیدان، لێ پشتی هینگێ چ هێرش نه‌هاتنه‌کرن. ئێدی مه‌ باره‌گایێ خوه‌ دانا گونده‌کی ڕۆژهه‌لاتێ کوردستانێ هه‌تا پایزێ و ل مه‌ها ئه‌یلولێ. پشتی هینگێ ئه‌م تێینه‌ کێله‌شینێ و ده‌ڤه‌را لۆلان و ل ده‌ڤه‌را سیده‌کان هێرشی بنگه‌هه‌کێ دوژمنی دکه‌ین.‌ پاشی هێرشه‌کا فرۆکێن هه‌لیکۆپته‌رێن حکومه‌تا ئیراقێ هاته‌ سه‌ر مه‌ و هه‌ڤالێ مه‌ ره‌ئۆفێ‌ سپینداری شه‌هید کر. دوماهیێ ل مه‌ها 10/1983 دیسا ئه‌م ڤه‌گه‌ڕیاینه‌ ڤه‌ باره‌گایێ‌ خوه‌ ل كاره‌.
هه‌رچه‌نده‌ وه‌کی به‌ری نوکه‌ ژی مه‌ دیارکری؛ سه‌ید بورهان به‌رپرسێ ڕێکخراوا مه‌ بوو و د هه‌مان ده‌م ژی دا ئه‌ندامێ لژنا ئامێدیێ بوو. لێ د پراکتیکێ دا ڕێکخراوا مه‌ یا بێ به‌رپرس بوو، چونکی ئه‌و چ جارا نه‌دهاته‌ ئه‌رکێ پێشمه‌رگاتیێ. ژ به‌ر هندێ ژی هه‌موو ده‌ما ڕێکخراوا ب ئارێشه‌ و دووبه‌ره‌کی بوو. لێ پشتی ئه‌م زڤڕین و هاتینه‌ڤه‌ ده‌ڤه‌را به‌هدینان، سه‌ید بورهان بوو به‌رپرسێ لژنا ئامێدیێ و شوکری سلێمان بێتکاری ژی ب هه‌لبژارتن ل شوونا وی بوو به‌رپرسێ ڕێکخراوا مه‌.

ژ پێشمه‌رگه‌یه‌کی ئازادێ چیا بۆ زیندانیه‌کی ل بن ئه‌شکه‌نجا داگیرکه‌ران

عه‌لی سه‌دیق بێتكاری د به‌رده‌وامیا ئاخفتنێن خوه‌ دا دبێژیت: ده‌مه‌کی دی ئه‌ز هه‌رێ به‌رده‌وام بووم ل سه‌ر ئه‌رکێ خوه‌ یێ پێشمه‌گارتیێ ل ڕێکخراوا خوه‌ یا به‌رێ. پاشی ئه‌ز هاتمه‌ ڤه‌گوهاستن بۆ باره‌گایێ لقا ئێک ل سه‌ر زێی و من ئه‌رکێ خوه‌ ل خاله‌کا پشته‌ڤانیا (ئه‌سناد) ا باره‌گای ددیت، ل ناڤبه‌را باره‌گایێ لقێ و بالۆکا، کو وی ده‌می پێشمه‌رگێ قاره‌مان به‌ده‌ل ماروونسی به‌رپرسێ وێ خالێ بوو.
ل هاڤینا ساڵا 1985‌ حکومه‌تا ئیراقێ ده‌ستپێکر مالباتێن پێشمه‌رگه‌ی ده‌رێخستنه‌ ده‌ڤه‌رێن ڕزگارکری. مالێن مه‌ ژی هاتن و ل گوندێ هێسێ یێ ده‌ڤه‌را به‌رواری باڵا ئاکنجی بوون. ئێدی مه‌ ژی هه‌م پێشمه‌رگاتیا خوه‌ دکر و هه‌م ژی ل ده‌مێ بێنڤه‌دانێ مه‌ سه‌خبێریا مالێ دکر.
  ل ساڵا 1985 ئه‌ز و که‌ره‌مێ پسمامێ من ئه‌م چووینه‌ نێزیک کانی ڕه‌شێ ل پشتا گوندێ هێسێ، دا کو هنده‌ک دارێن سۆتنێ بۆ مال بینین. ژ به‌ر کو چ جارا هێزێن دوژمنی ئیدی نه‌دگه‌هه‌شتنه‌ وی جهی، لۆما مه‌ چه‌کێ خوه‌ ژی لگه‌ل خوه‌ نه‌بربوو. ده‌مه‌کی کو ئه‌م بڕێکه‌فتین دا به‌ره‌ڤ مال ڤه‌ بێین، مه‌ هند دیت کۆمه‌کا له‌شکه‌ران ڕابوونه‌ به‌ر سینگێ مه‌ و دۆرێن مه‌ گرتن. هه‌میا ژی له‌شێ خوه‌ ب چلی داپۆشیبوو. 9 له‌شکه‌ر و ب سه‌رپه‌رشتیا ئه‌فسه‌ره‌کی بوون.
هه‌تا نوکه‌ ژی ئه‌ز نزانم کانێ گه‌لۆ ئه‌و له‌شکه‌رێن دوژمنی بۆ کریاره‌کا تایبه‌ت یان ژی ژ بۆ مه‌ هاتبوون. چونکی د وان ساڵان دا چ جارا دوژمن نه‌دگه‌هه‌شته‌ وێ ده‌ڤه‌رێ. دیسان ژی جار جارا مه‌فره‌زێن جاشێن ئیستخباراتێ ده‌ردکه‌فتنه‌ وان ده‌ڤه‌ران بۆ خرابیا، لێ له‌شکه‌ر بخوه‌ چ جارا ب وی شێوه‌ی و گرۆپه‌کێ بچووک نه‌ده‌ردکه‌فت.
له‌شکه‌ره‌کێ کورد لگه‌ل وێ هێزێ هه‌بوو، وی وه‌رگێڕان دناڤبه‌را مه‌ و ئه‌فسه‌ری دا دکر. مه‌ گه‌له‌ک چاڤێ خوه‌ ل ده‌لیڤه‌یه‌کی گێڕا کو ئه‌م خوه‌ پاڤێژین و بڕه‌ڤین، ڤێجا چ ئه‌م ڕزگاربووین و چ ژی بێینه‌ کوشتن، هه‌ر باشتره‌ ژ دیلبوونێ. به‌لێ مه‌ چ ده‌لیڤه‌ نه‌دیتن. وان ئه‌م برینه‌ بنگه‌هێ له‌شکه‌ریێ سه‌رێ‌ ئامێدیێ‌ و ئه‌و له‌شكه‌ر هه‌می ل مه‌ كۆمبوون. هه‌تا ئێڤاره‌كا دره‌نگ ئه‌م ل وێرێ‌ ماین، پاشی ب شه‌ڤ ژی ئه‌م دنیڤا وێ مه‌یدانا دناڤ بنگه‌هێ وان گرێداین.
سپێدێ ئه‌م وه‌سا ده‌ست گرێدای، دگه‌لیێ مزیرکا و سیلاڤێ دا ئیناینه‌ خوارێ و برینه‌ باره‌گایێ فه‌وجا له‌شکه‌ری ل ئامێدیێ. هه‌ر وی ده‌مێ ئه‌م گه‌هاندینه‌ ویڕێ، ژ وێرێ مۆشه‌ک دهاڤێتنه‌ باره‌گایێ لقێ.
ل وێرێ ده‌ما ڤه‌کۆلین لگه‌ل مه‌ کری، مه‌ گۆتێ: ئه‌م نه‌هاتینه‌ گرتن، به‌لكو ئه‌م بخوه‌ یێن هاتین و مه‌ یا خوه‌ ڕاده‌ستی له‌شکه‌ران کری. چونکی مه‌ یا بهیستی کو حکومه‌تا ئیراقێ لێبوورینا بۆ پێشمه‌رگا و سه‌ربازێن ڕه‌ڤی ده‌رێخستی، لۆما ئه‌م ژی یێن هاتین مه‌ یا خوه‌ ڕاده‌ست کری. هه‌ر تشته‌کێ دی ژی له‌شکه‌رێن وه‌ گۆتبیت و ل سه‌ر مه‌ نڤێسیبیت ئه‌و بێبه‌ختیێ ل مه‌ دکه‌ن و دڤێن هاتنا مه‌ بۆ خوه‌ بکه‌نه‌ مێرانی.
 ل وێرێ‌ نڤیسارا مه‌ چێكر و ڕۆژا پاشتر سپێدێ‌ ئه‌م برینه‌ سه‌رسنكێ‌ و ل وێرێ ئه‌م كرینه‌ د زیندانێ‌ دا. محه‌مه‌د سه‌عید ده‌شتانی ل وێرێ‌ بوو، کو ئه‌و ژی به‌رپرسه‌کێ ئیستخباراتا ئیراقێ بوو. وی ژی ڤه‌کۆلین لگه‌ل مه‌ کر و پاشی ژ وێرێ ئه‌م برینه‌ باره‌گایێ فرقا له‌شکه‌ری ل زاخۆ. ل وێرێ‌ خه‌لیلێ‌ هه‌وه‌خانێ‌ یێ بێتکاری د دووڤ مه‌ دا هات و وی به‌رڤه‌دان بۆ مه‌کر و چوو ده‌ڤ هنده‌ک به‌رپرسێن وێرێ کو مه‌ ئازاد بكه‌ن. لێ یا بێ مفا بوو. چونکی ئه‌و ئه‌فسه‌رێ‌ ئه‌م گرتین، جاره‌کا دی ل وێرێ هاته‌ ده‌ڤ مه‌ و گه‌ف ل مه‌ كرن و گۆته‌ مه‌: هه‌تا به‌غدا ژی دێ د دووڤ وه‌ دا هێم ل سه‌ر وه‌ بمه‌ شاهد کو من هوونێن گرتین. ئێدی وان ل باره‌گایێ فرقێ ده‌ستپێکر و ئه‌م گه‌له‌ك ئه‌شكه‌نجه‌داین، ب كاره‌بێ و فه‌لاقێ و هه‌موو جۆرێن دیێن ئه‌شکه‌نجێ. پشتی هینگێ ئه‌م ژ وێرێ برینه‌ زیندانه‌کا دی ل خالا گومرکا زاخۆ ل سه‌ر ڕێکا دهۆکێ. پاشی ژ وێرێ ئه‌م برینه‌ سه‌ربازگه‌هه‌كی ل مۆسل.‌ هه‌شت رۆژان ئه‌م ل وێرێ‌ ژی ماین، بێ خوارن و ڤه‌خوارن. ل وێرێ که‌سه‌کی بدزیڤه‌ پاکیته‌کا جگارا دا مه‌ و گۆته‌ مه‌: هشیار بن دانپێدانێ‌ ب كارێن خوه‌ یێن پێشمه‌رگاتیێ‌ نه‌كه‌ن.
 پشتی هینگی تۆمبێله‌کا كۆسته‌ر ئینا و تژی کر ژ زیندانیان و ئه‌ز و که‌ره‌م ژی کرینه‌ تێدا. ژ وان هه‌موو زیندانیان بتنێ ئه‌ز و که‌ره‌م که‌لامچه‌کرین. ئه‌و زیندان ژی هه‌موو کورد بوون. ژ وێرێ ئه‌م برینه‌ هه‌ولێرێ ل وێرێ ژی ئه‌م كرینه‌ د زیندانه‌كێ‌ ڤه‌. ل وی وێرێ مه‌ ئێكی‌ بارزانی ژی دیت کو د وێ زیندانێ‌ ڤه‌ بوو. وی گۆته‌ مه:‌ ژ چار مالباتێن مه‌ ئه‌ز بتنێ یێ مایم، مرۆڤێن مه‌ یێن دی هه‌موو یێن قڕکرین ل ساڵا 1983. یا من ژی ئه‌و نزانن کو ئه‌ز بارزانی مه‌، ئه‌گه‌ر نه‌ ئه‌ز ژی نه‌دهێلام.
پشتی هینگێ ژ وێرێ ئه‌م برینه‌ دیانا و ل وێرێ كرینه‌ د زیندانێ‌ ڤه‌. ل وێری ژی دیسا خوارن و ڤه‌خوارن ل مه‌ قه‌ده‌غه‌کرن. ل وێرێ ژی جاره‌کا دی ڤه‌کۆلینێ لگه‌ل مه‌ ده‌ستپێکر. پاشی ئه‌ز ب تنێ‌ كرمه‌ د سه‌رداڤه‌كا تاری ڤه‌، کو گه‌له‌ك یا مه‌زن بوو و یا بێ په‌نجه‌ره‌ و ڕۆناهی و هیچ ده‌نگه‌ک ژی من نه‌ دبهیست،. گه‌له‌کا بترس و سه‌هم بوو. ژ به‌ر کو خوارن و ڤه‌خوارن ل مه‌ قه‌ده‌غه‌کربوو ، لۆما هێز د من دا نه‌مابوو و ئه‌ز ل به‌ر مرنێ بووم. ده‌مژمێر 6 سپێدێ‌ له‌شکه‌رێ زێره‌ڤانێ‌ وێرێ، ده‌مێ ئه‌ز د وێ ڕه‌وشێ دا دیتیم، وی بدزی ڤه‌‌ ئه‌ز ده‌رێخستم و خوارنا خوه‌ دا من و دیسان ئه‌ز كرمه‌ ڤه‌ د زیندانێ‌  ڤه‌.
جاره‌کا دی ڤه‌کۆلین و ئه‌شکه‌نجێ لگه‌ل مه‌ ده‌ستپێکره‌ڤه‌. وان نه‌خشه‌یه‌کێ باره‌گایێن پێشمه‌رگه‌ی یێ زێوه‌ نیشا من دا و دڤیا ئه‌ز پیزانینان ل سه‌ر وان خال و باره‌گایان بده‌مێ. ئێدی ئه‌شکه‌نجه‌یه‌کا دژوار لگه‌ل من ده‌ستپێکر و  سه‌رێ‌ من ژی شكاند و ئه‌ز هاڤێتمه‌ڤه‌ دزیندانێ ڤه‌. ده‌مێ ئه‌ز بریم من دیت کو ناله‌نالا که‌ره‌میه‌ و له‌شێ وی ب ئه‌شکه‌نجێ یێ په‌ڕتاندی و ئه‌و ژی یێ هاڤێتیه‌ وێرێ.

به‌ره‌ڤ پایته‌ختێ زۆڵمێ

پشتی هه‌شت رۆژان ئه‌م ژ دیانا ئێكسه‌ر برینه‌ به‌غدا ل هۆبا پێنچ یا ئه‌منا گشتی. ل وێرێ‌ ئه‌ز و که‌ره‌م ژێک ڤه‌قه‌تاندین و نێزیكی مه‌هه‌كێ‌ مه‌ ئێكودوو نه‌دیت. به‌لێ‌ ئه‌و زیندانیێ‌ خوارن بۆ من دئینا، وی گۆته‌ من: ئێكێ‌ دڤێ ژوورا بڕه‌خ ته‌ڤه، ئه‌و ژی‌ وه‌كی ته‌یه‌. ژ هندێ من زانی کو ئه‌و كۆرمامێ‌ من كه‌ره‌مه‌. ل وێرێ‌ ژی هه‌تا ده‌مژمێر 10ی شه‌ڤێ‌ ژ به‌ر ئه‌شكه‌نجه‌دانێ‌ و هاوارێن گه‌نجێن كورد ئه‌م نه‌دشیاین بنڤین. ل وێرێ ژی گه‌ڕه‌کا دیا ڤه‌کۆلین و ئه‌شکه‌نجێ لگه‌ل مه‌کر و ئه‌م مه‌هه‌كێ‌ ل وێرێ‌ ماین. پاشی ئه‌م برینه‌ زیندانا ژماره‌ 1 ل به‌غدا.  ل وێرێ‌  ژ نوی خوارن دامه‌. سێ‌ شه‌ڤان ئه‌م ماینه‌ ل وێرێ. پاشی ئه‌م ڤه‌گوهاستینه‌ ئیستیخباراتێ.‌ ئێدی ل وێرێ جاره‌کا دی ئه‌شکه‌نجه‌یا هۆڤانه‌ ده‌ستپێکر. هه‌رچه‌نده‌ ڤه‌کۆلینا مه‌ ژی بدوماهی هاتبوو، لێ ژ به‌ر کو جلكێن كوردی ل به‌ر مه‌ بوون، وان به‌رده‌وام ئه‌م ئه‌شکه‌نجه‌ دداین.
مه‌هه‌كێ‌  ئه‌م ل وێرێ ژی ماین، پاشی ئه‌م برینه‌ شانۆیا بناڤێ (دادگه‌ها سه‌وره)‌ ل به‌غدا و ئه‌م داینه‌ وێ دادگه‌ها پێتڕانکی. ل وێرێ ده‌ما حوکم ددانا سه‌ر زیندانیان، یێن سێدارێ دبرنه‌ جهه‌کی و یێن حوکمێ زیندانێ ژی دبرنه‌ جهه‌کی دی. پشتی ئه‌م دادگه‌هکرین ئه‌م ژی برینه‌ جهێ زیندانیێن سێداره‌دانێ. پاشی حاکمی گۆته‌ وه‌رگێڕی: هه‌ڕه‌ وان بینه‌‌ ئه‌و یێن هاتینه‌ حوكمكرن ب زیندانێ نه‌كو ب‌ سێداره‌دانێ. پاشی وان حوکمێ مه‌ خواند و گۆتن: هوین 20 ساڵ و شه‌ش مه‌هان ب حوكمێ زیندانێ هاتنه‌ سزادان. پشتی هینگێ ئه‌م ئێكسه‌ر برینه‌ زیندانا ئه‌بو غرێب. ئه‌و هۆلا ئه‌م برینێ هند یا نه‌خۆش بوو، خوارن و ڤه‌خوارن و نڤستن و ته‌والێت هه‌می د ئێك ژوور دا بوون. پشتی هینگی ئه‌م ژ وان ژوورا ده‌رێخستین و ل سه‌ر پشكێن زیندانێ‌ دابه‌شكرین. ئه‌و ژوورا ئه‌ز بریمێ، هونه‌رمه‌ند حه‌سه‌ن عه‌لی خه‌نجه‌ر، تاها هروری، ساڵح بۆسه‌لی، عه‌بدولره‌حمان ره‌سول، حه‌سه‌ن نه‌جار هه‌ولێری و جه‌عفه‌ر تیله‌ری تێدا بوون.
 ئه‌م هه‌تا ساڵا 1988ێ‌ ماینه‌ د زیندانا ئه‌بو غرێب دا. ل دووڤ زانیاریێن من؛ ئه‌م دۆرێن 9000 هزار كه‌سان د وێ‌ زیندانێ‌ دا بووین. بهارا وێ ساڵێ لێبورینه‌ک ده‌رکه‌ت و گه‌له‌ک که‌س ئازاد بوون، به‌لێ ژ مه‌ نه‌گرت. ئه‌م نیزیکی 300 که‌سا مابووینه‌ د وێ زیندانێ دا. پاشی ل 6/9/1988 لێبوورینه‌کا گشتی پشتی ئه‌نفالان ده‌رکه‌فت و ئه‌م ژی ئازاد بووین. ئه‌ز 18/9/1988 ئازاد بووم و که‌ره‌م ژی هه‌فتیه‌کێ پشتی من ئازاد بوو.

هیزێن خائین و کرێگرتی هێرشی کوردستانا ئازاد دکه‌ن

پشتی ئه‌ز ئازاد بوویم، ئێکسه‌ر حکومه‌تا ئیراقێ ئه‌ز کێشامه‌ له‌شکه‌ریا بزۆری و ئه‌ز برمه‌ سه‌رسنکێ کرمه‌ له‌شکه‌ر. بهارا ساڵا 1991 ئه‌ز چوومه‌ بێنڤه‌دانێ ل مال ل بێگۆڤا. وی ده‌می سه‌رهلدانێ ل ده‌ڤه‌را ڕانیه‌ و قه‌لادزێ ده‌ستپێکربوو. پشتی چه‌ند ڕۆژه‌کا سه‌رهلدانێ ل ده‌ڤه‌رێن مه‌ ژی ده‌ستپێکر و ئه‌م ژی تێدا پشکداربووین و پاشی پێشمه‌رگه‌ ژی گه‌هه‌شته‌ ده‌ف مه‌.
پشتی سه‌رهلدانێ‌ دیسان ئه‌ز بوومه‌ ڤه‌ پێشمه‌رگه‌ و ئه‌رکێ من که‌فته‌ کانیماسێ. مخابن هه‌ر زوو دوژمنێن کوردستانێ ڤیا ئازادیا مه‌ تێکده‌ن و کوردستانێ داگیرکه‌نه‌ڤه‌. ژ بۆ هندێ ژی دوژمنان پ.ک.ک پاڵدا و هێرشی کوردستانا ئازادکر. ئه‌م ژی وه‌ک پێشمه‌رگه‌ که‌فتینه‌ د چه‌په‌رێن به‌ڕه‌ڤانیێ دا ژ کوردستانێ و ده‌ستکه‌فتێن وێ. ئه‌و بوو ل ساڵا 1995 پ. ک.ک هه‌موو هێزێن خوه‌ کۆمکرن و ب پشته‌ڤانیا ده‌وله‌تێن داگیرکه‌رێن کوردستانێ، هێرشه‌کا مه‌زن کره‌ سه‌ر کوردستانێ.‌ ئه‌م ژی نه‌چار بووین گوند و خه‌لکێ خوه‌ ژ ڤان هێرشێن خیانه‌تکاری بپارێزین. ئه‌و بوو ل هه‌مان ساڵ ئه‌م كه‌فتینه‌ بۆسه‌یه‌کا چه‌کدارێن پ.ک.ک‌ ل نێزیک گوندێ دێشێشێ یێ ده‌ڤه‌را به‌رواری بالا.‌ د وێ بۆسه‌یا خیانه‌تکاری دا، هه‌ڤاله‌کی مه‌ شه‌هید بوو و ئه‌ز و هه‌ڤاله‌کی دی ژی بریندار بووین.
 دیسان جاره‌کا دی وان هێرشی هه‌ڤالێن مه‌ کر ل سه‌رێ بادۆکێ، ل هنداڤی گوندێ تشیشێ یێ ده‌ڤه‌را به‌رواری بالا. ل وێرێ وان دوو پێشمه‌رگه‌ شه‌هید کرن و شه‌ش‌ ژی دیلكرن.وی ده‌می بنگه‌هێ مه‌ ل گرێ بارێ ل هنداڤی گوندێ سه‌فه‌ریا بوو. پشتی وان سه‌رێ بادۆکێ گرتی، ئێدی ژ هه‌موو ئالیان ڤه‌ هێرشی مه‌کر. مه‌ ژی به‌ڕه‌ڤانیه‌کا دژوارکر و مه‌ جهێن خوه‌ به‌رنه‌دان. هێزا پ.ک.ک و چه‌کێ وان گه‌له‌ک ژ یا مه‌ زێده‌تر بوو. لۆما شیان بگه‌هنه‌ نێزیكی مه‌ ل گرێ‌ بارێ‌ و شه‌ڕ گه‌له‌ک دژوار بوو. شه‌ڕی هه‌تا نێزیكی رۆژئاڤا ڤه‌کێشا هێزا دوژمنی یا مه‌زن و چه‌کێ وانێ زۆر، هه‌موو که‌فته‌ سه‌ر بنگه‌هێ مه‌ یێ گرێ بارێ. دڤی شه‌ڕی دا سێ هه‌ڤالێن مه‌  شه‌هید بوون، ئێكی خه‌لکێ گوندێ ئۆره‌ و ئێكی خه‌لکێ گوندێ‌ سپیندارێ، کو ناڤێن وان ناهێنه‌ بیرا من، و لگه‌ل پسمامێ من فه‌یسه‌لی. دیسان چار هه‌ڤالێن مه‌ ژی برینداربوون. وێ شه‌ڤێ ژی شه‌ڕه‌کی گران به‌رده‌وام بوو ل سه‌ر سه‌رێ مه‌. پاشی ل رۆژا پاشتر ل دانێ‌ سپێدێ‌ هێزا سه‌ید نایفی د هه‌وارا مه‌ هاتن و ئه‌م شیاین دوژمنی بشکێنین و وان ده‌ڤه‌ران ژێ پاقژ بکه‌ین.
هه‌ر دیسان جاره‌کا دی ژی چه‌کدارێن پ.ک.ک هێرشی مه‌ کرن ل گرێ بارێ و وێ جارێ ژی ئه‌ز بریندار بووم.
 پشتی شه‌ڕێ پ.ک.ک ژی بدوماهی هاتی، ئه‌ز هه‌ر وه‌ک پێشمه‌رگه‌ ل فه‌رماندا دهۆکێ یێ به‌رده‌وام بووم د ئه‌رکێ پێشمه‌رگاتیێ دا، لگه‌ل گه‌له‌ک یه‌که‌یێن جودا و جهێن جودا. دیسان من پشکداری د شه‌ڕێ داعش ژی دا کریه‌.
پاشی ل ساڵا 2018، پشتی 27 ساڵێن خزمه‌تا پێشمه‌رگاتی، زیندان، ئه‌شکه‌نجه‌ و برینداریێ، ئه‌ز ب پلا جێگرێ‌ ئه‌فسه‌ری پله‌ شه‌ش هاتمه‌ خانه‌نشینكرن. نوكه‌ ژی ئه‌ز ل بێگۆڤا دژیم و مژوولی بخودانكرنا ئاژه‌لی مه‌.

Kavin Berwari

ئەز وەک ئەدمینا سوسیال مێدیایا سەنتەرێ کۆماتە رادبم ب رێڤەبرنا فێسبووکا سەنتەری، ئینستاگرامی، یوتوبی و مالپەرێ ئینتەرنێتی. کارێ منێ سەرەکی دانان و بەلاڤکرنا هەڤپەیڤینا، ڤیدیو یا و پۆستایە ل هەمی جهێن سوسیال مێدیایا سەنتەرێ کۆماتە.

بابەتێن پێکڤە گرێدایی

اترك تعليقاً

لن يتم نشر عنوان بريدك الإلكتروني. الحقول الإلزامية مشار إليها بـ *

زر الذهاب إلى الأعلى